Zgodnie z naukami sufich, ścieżka doświadczenia Boskiej Obecności zaczyna się w nas samych. Powiedziane jest, iż ten kto realizuje poznanie siebie, ten realizuje również poznanie swego Pana. Bóg jest obecny, ale człowiek nie może widzieć Najwyższego, ponieważ zasłony niewiedzy zakrywają jego wzrok, a rdza pokrywa jego serce. Przeciętny człowiek jest istotą skoncentrowaną na siebie. Dopiero kiedy zaczyna polerować swoje serce i oczyszczać samego siebie, zasłony uniosą się, rdza odpadnie, a oko będzie w stanie dostrzec Boga.

Dzięki wielowiekowym wysiłkom, mistrzowie suficcy rozwinęli naukę osiągania takiego oczyszczenia. Odkryli, iż prócz umysłu, człowiek posiada również inne ośrodki świadomości, które służą jako wewnętrzne zdolności do osiągnięciu wiedzy. Najważniejszym z nich jest serce. Dzięki pilnej praktyce, nauczyciele sufizmu udoskonalili techniki, które aktywują serce i które kultywują głęboką intuicję i realizację.

Wypolerowane serce staje się zwierciadłem, które chwyta światło prawdy i odbija je w świadomości. Wraz ze światłem przychodzi zrozumienie, iż poza materialnym światem, istnieje Bóg, że wszechświat i wszystko co w nim jest jedynie Jego odbiciem. Nasze istnienie jest też odbiciem wyższej Istoty.

Okrywanie i wypełnianie Boskiego potencjału ostatecznie wyraża się niezachwianą pewnością i wiarą. Człowiek poddaje się wówczas całkowicie Najwyższemu, tak jak kropla deszczu poddaje się oceanowi. Wszystkie nasze czyny są robione tylko i wyłącznie w imię i przez wzgląd na Boga.

Dzięki bezinteresownemu poddaniu poszukujący zaczyna rozpoznawać Obecność Boga w każdym wydarzeniu i okolicznościach. Świadomość Boga przenika go w każdym momencie. Staje się szczerym i oddanym sługą swego Pana. Sufizm jest w rzeczy samej niczym innym jak wewnętrzną i zewnętrzną szczerością.

Sufizm nie skupia się tylko na oczyszczaniu osobowości. Podczas kiedy salik (duchowy podróżnik) zmaga się, aby stać się bezinteresownym, jednocześnie wykorzystuje swój duchowy wgląd by polepszyć warunki kulturowe swojej społeczności, narodu i całej ludzkości. To zaangażowanie w służeniu czyni sufizm dynamiczną, transformującą siłą na wszystkich poziomach, od osobistego do globalnego.

Historycznie, ludzie przesiąknięci racjonalną, intelektualną tradycją zbywali sufizm uważając go jako spekulatywne zajęcie podsycane wyobraźnią jego zwolenników bardziej niż rzeczywistą wiedzą. Dziś jednak uczeni na polu ludzkiej świadomości, fizyki kwantowej, biologii, chemii, czy psychologii dochodzą do wniosków podobnych do wielu założeń sufizmu. Na przykład, wielu naukowców bierze dziś po uwagę podstawową współzależność wszystkich zjawisk. Bez względu na to czy mówimy używając terminu Bóg, ich wgląd jest echem odwiecznej mistycznej świadomości Boskiej Jedności. Budując w oparciu o wspólne zrozumienie, nauczyciele i studenci sufizmu zachęcają uczonych do dialogu, pracując nad połączeniem rozdziału jaki istnieje między nimi, pomagają w ten sposób innym w rozpoznaniu korzyści płynących z duchowego spojrzenia na życie.

Jak wiele innych dyscyplin, sufizm również czasami znalazł się pod wpływem ludzi, którzy nie posiadali odpowiedniego przygotowania. Wyłoniły się podupadłe formy sufizmu. Wyjaśniając czym jest sufizm, należy również zwrócić uwagę na to czym sufizm nie jest. Sufizm przede wszystkim nie jest związany z intelektualizmem, ani władzą. Nie opiera się też na mieszance kulturowych technik, ani nie jest zainteresowany tematem ego, który przejawia się między innymi na poszukiwaniu większych możliwości osobowości, umiejętności uzdrawiania, mocy psychicznych i tym podobnym. Nie jest też przeznaczony do zapewnienia nauczycielowi, lub głowom organizacji dobrego utrzymania, ani też nie utrzymuje studentów w zamierzonym stanie mistyfikacji. Ludzie Zachodu, zawsze zainteresowani łączeniem tematów, mogą przyjąć sufizm jako nauki, których celem jest jednoczenie wszystkich religii i wierzeń. To również nie odzwierciedla tego, czym naprawdę zajmuje się sufizm. Naturalnie, rozwój duchowego potencjału człowieka może zmniejszyć nietolerancję, przesądy, fanatyzm i konflikty, ale to są drugorzędne skutki ścieżki sufickiej, nie jej cele.

Podczas kiedy rozwodnione, wtórne wersje sufizmu kwitną, za łaską Najwyższego esencja sufizmu nadal trwa. Jest nadal aktualny i w sposób znaczący oferuje zasady, które mogą być stosowane jako podstawa dla naszych intencji i działań w epoce postmodernistycznej. Ścieżka suficka promuje zachowanie równowagi pomiędzy życiem zewnętrznym i praktykami wewnętrznymi – równowaga, która staje się tym istotniejsza, w miarę jak tempo życia staje się szybsze.

Inne formy edukacji skupiają się na umyśle, lub ciele, na rozwijaniu umiejętności, kwalifikacji zawodowych lub charakteru. Sufizm kształci serce. Rozwijając niezmierzone możliwości serca by zbadać świadomość, aspiranci uzyskują wgląd, który kieruje ich życiem i służy jako narzędzie do zrozumienia siebie i Boga. Jedynie serce, które się obudziło może uzyskać świadomość Boga, umysł tego nie potrafi. Ci, którzy podążają ścieżką suficką odkrywają sekrety obudzonego serca. Uzmysławiają sobie i żyją według wiedzy objawionej przez Boga Prorokowi Muhammadowi (saws), Który powiedział przez Proroka te słowa: „Ziemia ani niebiosa pomieścić mnie nie potrafią, ale może Mnie pomieścić serce mojego wiernego sługi.”