ZAZDROŚĆ

Zwykle negatywnie oceniamy zazdrość. Zdewaluowało się stare polskie powiedzenia: "Nie ma miłości bez zazdrości". Przylgnęło do niej szekspirowskie określenie "potwór zielonooki" i kojarzy się z patologią, zbrodniami w afekcie, a w najlepszym razie z dość niskim, upokarzającym i niegodnym stanem emocjonalnym. Czy aby na pewno zasługuje na taka pogardę?

W książce współczesnego nauczyciela Islamu, Szajcha Abdullaha Faisala, pt. "Natural Instincts" (Instynkty Naturalne) znajdujemy taką oto pochwałę zazdrości: "Zazdrość o ukochanych jest naszą przyrodzoną cechą i została nam dana przez Allaha, abyśmy potrafili strzec swojego honoru, godności, swej reputacji i swego dziedzictwa." Zarówno nasz honor jak i dziedzictwo są święte w Islamie. "Mężczyzna np. powinien być zazdrosny o swą żonę. Jeśli nie jest, określa się go pejoratywnym mianem "Daijut" tzn."człowiek bez honoru i godności". Taki człowiek jest "najniższym z najniższych, ponieważ zazdrość cechuje nawet psy". Zalicza się go do dziesięciu kategorii ludzi, którzy popełniają poważne wykroczenie przeciwko wierze, i umieszcza obok mordercy, kazirodcy, itp.

Arabskie słowo ghaira oznaczające zazdrość oznacza jednocześnie honor, godność i szacunek dla samego siebie. Szajch przypomina, że Allah jest Bogiem zazdrosnym (taki jak starotestamentowy Jahwe) i jego zazdrość powodują wszelkie czyny, które są przez Niego zakazane. Nakazuje on także "nie będziesz czcił bogów cudzych przede mną".

Nauczyciel islamski ubolewa, iż wielu współczesnych ludzi utraciło ten szlachetny instynkt. Szatan odebrał go im, przemieniając ich w Daijut. "Niektórzy są tak upodleni, iż zamieniają się żonami i uprawiają orgie grupowe".

Instynkt zazdrości idzie w parze z instynktem chronienia swojej nagości. Tracąc jeden, traci się zwykle drugi, a to prowadzi do:

1/utraty szacunku dla kobiet,

2/powoduje, że dzieci zbyt wcześnie zaczynają współżycie seksualne,

3/niszczy psychicznie mężczyzn: "wystawieni wszędzie na nagość, tracą ciekawość i fascynację kobiecym ciałem i zaczynają mieć poważne problemy z potencją. Jest to jeden z powodów, dla których Allach zabronił kobietom pokazywać się innym mężczyznom z wyjątkiem męża".

Być może w rozważaniach Szajcha jest ziarnko prawdy i warto się nad nimi zastanowić? Zwłaszcza interesujący wydaje się związek między zazdrością a poczuciem własnej godności oraz szacunku dla siebie samego i swoich najbliższych. Należy, oczywiście odróżnić instynkt zazdrości od zawiści. Ta druga polega na pragnieniu posiadania tego, co cudze; ta pierwsza natomiast prowadzi do chronienia tego, co mi najbliższe, ponieważ jest to dla mnie wielką wartością. Mylenie tych dwu uczuć jest prawdopodobnie jednym z powodów dyskryminowania zazdrości.

© Małgorzata Jałocho

Artykuł ukazał się początkowo w Remedium, 1998 roku. Za zgodą autorki, Małgorzaty Jałocho, został umieszczony na tej stronie.